Arama davranışları köklü bir dönüşüm geçiriyor. Adobe Analytics verilerine göre, 2025 Mayıs ayında ABD perakende sitelerine yapay zekâ kaynaklarından gelen trafik, 2024 Temmuz ayına kıyasla %3.500 artış gösterdi. Kullanıcılar artık “En iyi CRM yazılımı hangisi?” veya “E-ticaret altyapısı nasıl seçilir?” gibi soruları ChatGPT, Gemini, Claude ve Perplexity gibi AI araçlarına yöneltiyor.

Bu değişim, markalar için yeni bir rekabet alanı doğuruyor: AI Visibility (Yapay Zeka Görünürlüğü) veya literatürdeki adıyla Generative Engine Optimization (GEO).

Peki markanız bu yeni arama ekosisteminde nasıl öne çıkabilir?
Princeton Üniversitesinin 2024’te yayımladığı araştırmaya göre, doğru GEO stratejileri görünürlüğü %40’a kadar artırabiliyor. İşte veri destekli, uygulanabilir bir yol haritası.

1. LLM’ler Markaları Nasıl Seçiyor?

Büyük dil modelleri (LLM’ler) marka önerirken reklam bütçesine değil, veri kalitesine ve güvenilirlik sinyallerine bakıyor. Araştırmalar, bu sistemlerin karar verme sürecinde birden fazla faktörü değerlendirdiğini ortaya koyuyor.

Temel Seçim Kriterleri

• Parametrik Bilgi: Modelin eğitim verilerinde markanın ne sıklıkla ve hangi bağlamlarda geçtiği

• Retrieval-Augmented Generation (RAG): Gerçek zamanlı web araması sırasında markanın hangi kaynaklarda bulunduğu

• Otorite Sinyalleri: Güvenilir kaynaklarda (Wikipedia, sektör yayınları, G2, Capterra) tutarlı şekilde bahsedilmesi

• Yapılandırılmış Veri: Schema.org markup kullanımı ve içeriğin AI tarafından kolayca işlenebilir olması

Semrush’un 1 milyon sorgu üzerinde yaptığı analize göre, AI modelleri yanıtların %26 ile %39’unda marka adı içeriyor. Bu oran, doğru optimizasyon stratejileriyle önemli ölçüde artırılabilir.

Platform Bazlı Kaynak Tercihleri

Her AI platformunun farklı kaynak tercihleri var. Profound’un 30 milyon atıf üzerinde yaptığı araştırma şu sonuçları ortaya koyuyor:

• ChatGPT: Wikipedia (%47,9), Reddit (%11,3), Forbes (%6,8)

• Google AI Overviews: Reddit (%21,0), YouTube (%18,8), Quora (%14,3)

• Perplexity: Reddit (%46,7), YouTube (%13,9), Gartner (%7,0)

2. Marka Anlatısını AI Uyumlu Hale Getirmek

LLM’ler belirsiz veya jargon dolu ifadeleri işlemekte zorlanıyor. “Yenilikçi çözümler sunuyoruz” gibi genel cümleler AI sistemleri için anlamsız kalıyor çünkü bu ifadeler somut bir kategori veya fayda belirtmiyor.

Entity Recognition (Varlık Tanıma) Optimizasyonu

AI sistemlerinin markanızı doğru kategorize edebilmesi için şu soruların net cevapları olmalı:

• Markanız tam olarak ne yapıyor?
  (Ör: “B2B SaaS şirketleri için ödeme altyapısı sağlıyor”)

• Hangi spesifik problemi çözüyor?
  (Ör: “Uluslararası ödemelerde %40 maliyet tasarrufu”)

• Hangi kategoride lider olmak istiyor?
  (Ör: “Türkiye’nin en hızlı entegre olan ödeme geçidi”)

• Rakiplerden somut farkı ne?
  (Ör: “7/24 Türkçe teknik destek ve yerli banka entegrasyonları”)

Kritik: Bu mesajların tüm dijital varlıklarınızda tutarlı olması gerekiyor. Schema.org Organization markup’ını kullanarak bu bilgileri yapılandırılmış veri formatında sunmak, Google Knowledge Graph ve LLM’lerin markanızı daha iyi anlamasını sağlıyor.

3. AI’ların Taradığı İçerik Alanlarını Güçlendirmek

LLM’ler sadece web sitenizi değil, internet genelindeki marka bahsedilmelerini tarar. Seer Interactive’in araştırmasına göre, eğitim verilerine dahil olma olasılığı yüksek kaynaklar şunlar:

Yüksek Öncelikli Kaynaklar

• Wikipedia: Notability kriterlerini karşılayan, kaynaklı bir sayfa oluşturun

• Reddit: ChatGPT-4’ün eğitim verisinde 3+ upvote alan içerikler yer alıyor

• Sektör Yayınları: Bloomberg, TechCrunch, sektörel dergiler ve listicle’lar

• Review Platformları: G2, Capterra, Trustpilot gibi bağımsız değerlendirme siteleri

• YouTube: Transkriptler ve metadata üzerinden indeksleniyor

• Medium ve Substack: Uzun formatlı, kaliteli içerikler

Web Sitesi İçerik Optimizasyonu

• Hakkımızda Sayfası: Net, faktüel, AI tarafından özetlenebilir bilgiler

• FAQ Sayfaları: Soru-cevap formatında yapılandırılmış içerik

• Ürün/Hizmet Sayfaları: Spesifik özellikler, fiyatlandırma, kullanım senaryoları

• Blog İçerikleri: Eğitici, veri destekli, güncel tarihli makaleler

4. GEO İçin İçerik Stratejisi

Geleneksel SEO ile GEO arasında önemli farklar var. Princeton araştırması, belirli içerik stratejilerinin görünürlüğü önemli ölçüde artırdığını gösteriyor.

Etkili GEO Taktikleri

• Soru Bazlı Başlıklar: “X nedir?”, “X nasıl seçilir?”, “X’in alternatifleri nelerdir?”

• İlk Cümlede Net Cevap: Her bölümün ilk cümlesinde doğrudan ve özlü yanıt

• İstatistik ve Alıntılar: Araştırma sonuçları ve uzman görüşleri

• Karşılaştırma İçerikleri: “X vs Y”, “En iyi 10 X aracı” rehberleri

• Schema Markup: FAQPage, HowTo, Product schema kullanımı

İçerik Formatı Önerileri

LLM’ler net cevapları ve iyi yapılandırılmış içeriği tercih ediyor. Semrush araştırmasına göre, Google AI Overviews’ta görünen kaynakların %52’si aynı zamanda organik aramanın ilk 10 sonucunda yer alıyor. Bu, SEO ve GEO’nun birbirini tamamladığını gösteriyor.

5. Otorite ve Güven Sinyalleri Oluşturmak

AI sistemleri, tutarlı şekilde otorite sinyali veren markaları öneriyor.
Netpeak’in araştırmasına göre, LLM’lerin tercih ettiği markalar genellikle şu özelliklere sahip:

Otorite İnşa Etme Yöntemleri

• Thought Leadership: Sektörel analizler, trend raporları, orijinal araştırmalar

• Vaka Çalışmaları: Somut rakamlarla desteklenmiş başarı hikâyeleri

• Uzman Görüşleri: Podcast, webinar, konferans katılımları

• Dijital PR: Sektör medyasında düzenli haberler ve alıntılar

• Üçüncü Taraf Doğrulaması: Ödüller, sertifikalar, bağımsız incelemeler

Önemli: LLM’ler “earned media” (kazanılmış medya) ile “owned media” (sahip olunan medya) arasında ayrım yapıyor. Üçüncü taraf kaynaklardaki bahsedilmeler, kendi web sitenizdeki içeriklerden daha fazla ağırlık taşıyor.

6. Süreklilik ve Ölçümleme

GEO, tek seferlik bir proje değil, sürekli bir optimizasyon sürecidir. LLM’ler zaman içinde biriken veriye bakar ve eğitim güncellemeleri aylar hatta yıllar alabilir.

GEO Metriklerini Takip Etmek

• Share of Voice (SOV): Hedef sorgularda markanızın ne sıklıkla bahsedildiği

• Citation Tracking: AI yanıtlarında hangi URL’lerinizin kaynak gösterildiği

• Sentiment Analizi: Markanızın AI yanıtlarında olumlu mu, olumsuz mu sunulduğu

• LLM Referral Traffic: GA4’te AI kaynaklı trafiğin izlenmesi

Araçlar ve Platformlar

Bu metrikleri takip etmek için Semrush AI Visibility Toolkit, Profound, Peec.ai, Otterly gibi araçlar kullanılabilir. Adobe ise Haziran 2025’te enterprise düzeyinde LLM Optimizer ürününü duyurdu.

GEO Yol Haritası

AI görünürlüğü artık SEO’nun ötesinde, ayrı bir disiplin olarak kabul ediliyor.
2027’ye kadar LLM kanallarının geleneksel arama kadar iş değeri yaratması bekleniyor.

Özet Eylem Planı

• LLM’lerin karar mekanizmasını anlayın (RAG, parametrik bilgi, otorite sinyalleri)

• Marka anlatınızı netleştirin ve entity recognition için optimize edin

• AI’ların taradığı platformlarda (Reddit, Wikipedia, sektör yayınları) varlık gösterin

• Soru-cevap formatında, iyi yapılandırılmış içerikler üretin

• Thought leadership ve üçüncü taraf doğrulamasıyla otorite inşa edin

• SOV, citation ve sentiment metriklerini düzenli takip edin

Bu artık “olsa iyi olur” değil, rekabet avantajı için zorunlu bir strateji.

Kaynaklar:

• Princeton University – GEO: Generative Engine Optimization (KDD 2024)

• Adobe Analytics – AI Traffic Growth Report (2025)

• Semrush – AI Visibility Research

• Profound – AI Platform Citation Patterns Study

• Seer Interactive – LLM Training Data Sources