Google Analytics 4 (GA4), şu anki haliyle güçlü bir analiz ve ölçümleme aracı. Ancak, dünyanın en büyük e-ticaret sitesiyle, yerel bir B2B danışmanlık firmasına "tek tip" davranabiliyor. Oysa her işletmenin başarı tanımı, parmak izi kadar benzersiz.

Standart raporlar size "Ne olduğunu" söyler (Örn: 500 satış, 10.000 oturum, %2 dönüşüm). Ancak "Performansın kalitesini" veya "Nedenini" söylemekte çoğu zaman sessiz kalır.

İşte tam bu noktada, GA4’ün en stratejik ama en az kullanılan özelliklerinden biri olan Calculated Metrics (Hesaplanmış Metrikler) devreye girer. Bu özellik, ham veriyi işletmeniz için anlamlı bir "iş zekasına" (Business Intelligence) dönüştürme sanatıdır.

Neden Calculated Metrics Kullanmalısınız?

Pazarlama ekipleri yıllardır ay sonunda GA4 verilerini dışarı aktarıp (Export), Excel'de veya Looker Studio'da özel oranlar hesaplamakla vakit kaybediyor. "Hesaplanmış Metrikler" ise bu manuel operasyon yükünü ortadan kaldırır.

Bu özelliğe geçiş yapmak size üç kritik avantaj sağlar:

1. Hız ve Çeviklik: Veri panelde, anlık olarak hesaplanmış haldedir. Analiz için veriyi indirip işlemeyi beklemezsiniz.

2. Tutarlılık (Single Source of Truth): Herkes aynı formüle bakar. Toplantılarda sıkça yaşanan "Senin Excel'inde dönüşüm oranı %3, benimkinde %3.5 çıkıyor, hangisi doğru?" tartışması biter.

3. Tam Özelleştirme: İşletmenizin benzersiz KPI'larını (Anahtar Performans Göstergeleri) GA4'ün doğal bir parçası haline getirirsiniz.

GA4'ün Standart Olarak Vermediği 4 Kritik Metrik ve Kullanım Senaryoları

GA4 size yüzlerce metrik sunar ama işletmenizin "kalp atışlarını" ölçen bazı özel oranları sunmaz. İşte Hesaplanmış Metrikler ile oluşturmanız gereken o hayati veriler ve gerçek hayat senaryoları:

1. Ürün İlgi Oranı (Cart-to-Detail Rate)

• Nedir? Ürün detay sayfasını görüntüleyen tekil kullanıcıların, yüzde kaçının o ürünü sepete eklediğini gösterir.

• Neden Önemli? Sadece "çok satanlara" bakmak yanıltıcıdır.

• Örnek Senaryo: "X Spor Ayakkabısı" sayfanız ayda 50.000 kez görüntüleniyor ama sadece 100 kez sepete ekleniyorsa (Düşük Oran), sorun trafikte değil ürün sayfasındadır. Fiyat mı yüksek? Açıklama mı yetersiz? Fotoğraflar mı kalitesiz? Bu metrik, ürün sayfasının "ikna gücünü" ölçer.

2. Gerçek İade Oranı (Return Rate)

• Nedir? Satılan ürünlerin yüzde kaçının iade edildiğini gösterir. (Not: İadelerin sisteme işlendiği varsayılır.)

• Neden Önemli? Ciro tek başına bir başarı göstergesi değildir.

• Örnek Senaryo: Dijital pazarlama ekibiniz "Y Montu" kampanyasında 1:10 ROAS (Reklam Getirisi) yakaladığını kutluyor olabilir. Ancak bu ürünün iade oranı %40 ise, şirket aslında lojistik maliyetlerinden dolayı zarar ediyordur. Hesaplanmış metrikler sayesinde, "Net Başarıyı" görerek hatalı kararların önüne geçersiniz.

3. Oturum Başına Ortalama Gelir (Revenue per Session)

• Nedir? Sitenize gelen her bir ziyaretin (satın alma gerçekleşmese bile) ortalama kaç TL değer ürettiğini gösterir.

• Neden Önemli? Trafik kalitesini ölçmenin en net yoludur.

• Örnek Senaryo: Influencer çalışmasından gelen trafiğin dönüşüm oranı düşük görünebilir. Ancak bu kitle daha pahalı ürünleri alıyorsa, Oturum Başına Gelir metriği yüksek çıkacaktır. Bu metrik, hangi kanalın trafiğinin "Cüzdan Payı" açısından daha değerli olduğunu kanıtlar.

4. Video Tamamlama Verimliliği (Video Completion Rate)

• Nedir? Videoyu başlatanların yüzde kaçının sonuna kadar izlediğini gösterir.

• Neden Önemli? İçerik pazarlaması yapıyorsanız, "Video Başlatma" sayısı bir gösteriş metriğidir (vanity metric).

• Örnek Senaryo: 10.000 kişinin başlattığı ama %90'ının ilk 5 saniyede kapattığı bir tanıtım videosu başarısızdır. Tamamlama oranını takip etmek, içeriğinizin gerçekten tüketilip tüketilmediğini, yani "Kullanıcı Sadakatini" gösterir.

Sektörlere Göre Özelleştirme: Sizin İşiniz Hangisi?

Hesaplanmış metriklerin güzelliği esnekliğindedir. İş modelinize göre farklı denklemler kurabilirsiniz:

• B2B ve Lead Gen Firmaları İçin:

  • Nitelikli Lead Oranı: (Onaylanan Form Sayısı / Toplam Form Sayısı)

  • Bu oran, pazarlama ekibinin sadece "sayı" değil "kalite" getirip getirmediğini denetler.

• İçerik ve Haber Siteleri İçin:

  • Okuma Derinliği: (Sayfanın %75'ine gelenler / Sayfayı açanlar)

  • Haberin başlığına tıklatmak kolaydır, peki ya içeriği okutmak? Bu metrik editöryal başarıyı ölçer.

• E-Ticaret İçin:

  • Kargo Ücretsiz Tamamlama Oranı: (Ücretsiz Kargo Limitini Geçen Siparişler / Toplam Siparişler)

  • Sepet ortalamasını artırma stratejilerinizin (Upsell/Cross-sell) işe yarayıp yaramadığını bu metrikle takip edebiliriniz.

Veriyi Yöneten Geleceği Yönetir

Hesaplanmış Metrikler (Calculated Metrics), GA4'ü basit bir raporlama aracından, işletmenize özel bir "Karar Destek Sistemine" dönüştürür. Rakipleriniz hala Excel tablolarında veri temizlemeye çalışırken, siz bu metriklerle stratejik kararlar almaya başlayabilirsiniz.