Google Analytics 4 (GA4) panelinde veya Explore raporlarında "Kaynak / Araç" (Source / Medium) araması yaptığınızda karşınıza birden fazla seçenek çıkar: First user source/medium, Session source/medium, Session manual source/medium ve başında hiçbir ek olmayan düz Source/medium.

İlk bakışta hepsi aynı şeyi raporluyor gibi görünse de, GA4'ün Kapsam (Scope) mantığı nedeniyle her biri tamamen farklı bir sorunun cevabını verir. Yanlış boyutu yanlış metrikle eşleştirmek ise raporlarınızda yanıltıcı veriler görmenize veya bütçenizi yanlış kanallara yatırmanıza neden olabilir.

Bu yazıda, bu 4 boyutun farkını, hangi senaryoda hangisini seçmeniz gerektiğini ve bunları hangi metriklerle doğru şekilde eşleştireceğinizi (Kapsam Uyumluluğu) inceleyeceğiz.

1. Boyutların Anatomisi: Kim Kimdir?

GA4'te veriler User (Kullanıcı), Session (Oturum) ve Event (Etkinlik) kapsamlarına ayrılır. Boyutların başındaki ekler bize tam olarak bu kapsamı söyler.

🌟 First user source/medium (Kullanıcı Kapsamlı)

Kullanıcının sitenizi veya uygulamanızı hayatında ilk kez ziyaret ettiği kaynağı kaydeder.

• Mantığı: Bir kullanıcı sitenize ilk kez Google Organik aramayla geldiyse, bu boyut o kullanıcı için ömür boyu google / organic kalır (çerezleri silmediği sürece). Bu kullanıcı sonraki hafta bir Instagram reklamına tıklayıp gelse bile First user boyutu değişmez.

• Neyi Ölçer?: Yeni kullanıcı kazanımı (Acquisition) başarısını ve marka bilinirliği yaratan kanalları.

⚡ Session source/medium (Oturum Kapsamlı)

Kullanıcının ilgili oturumu (ziyareti) başlatan kaynağını kaydeder.

• Mantığı: Aynı kullanıcı Pazartesi günü google / organic ile gelip bir oturum başlattıysa o oturumun kaynağı organiktir. Çarşamba günü Instagram reklamından (instagram / cpc) geldiyse, o yeni oturumun kaynağı Instagram olur.

• Neyi Ölçer?: Sitenize anlık olarak trafik çeken, sıcak kampanya ve hatırlatma kanallarının performansını.

🛠️ Session manual source/medium (Oturum Kapsamlı - Manuel)

Bu boyut, GA4'ün gelişmiş entegrasyonlarının arkasındaki ham veriyi görmenizi sağlar. Google Ads gibi platformların otomatik etiketleme (auto-tagging / gclid) sistemlerini değil, sizin linklerin arkasına elle yazdığınız manuel UTM parametrelerini (utm_source / utm_medium) baz alır.

• Mantığı: Google Ads otomatik etiketleme açık olduğunda GA4 trafiği otomatik olarak google / cpc olarak gruplar ve sistem arkada bunu işler. Ancak siz cross-channel (kanallar arası) bir strateji izliyor ve manuel UTM'lerinizle bu veriyi daha spesifik bölüyorsanız, Session manual... boyutu otomatik eşleşme maskelerini kırarak tam olarak URL'de ne yazıyorsa onu gösterir.

• Neyi Ölçer?: Manuel UTM stratejinizin, iş ortaklığı (affiliate) linklerinizin ve özel etiketlemelerinizin doğruluğunu.

🎯 Source / medium (Etkinlik / Atıf Kapsamlı - Prefiksiz)

Başında hiçbir ek bulunmayan bu boyut, Atıf (Attribution) kapsamlıdır. Genellikle sadece Dönüşümler (Key Events) ve Gelir analizi yaparken kullanılır.

• Mantığı: GA4 mülkünüzün ayarlarında seçili olan Atıf Modeline (örneğin Data-driven / Veriye Dayalı Atıf) göre çalışır. Kullanıcı dönüşüme giden yolda 3 farklı kanala tıkladıysa, bu boyut geliri veya dönüşümü tek bir oturuma değil, modelin kurallarına göre o kanallara paylaştırır.

• Neyi Ölçer?: Kanalların dönüşüme ve ciroya olan gerçek, modellenmiş katkısını (ROI).

2. Altın Kural: Kapsam Uyumluluğu (Scope Compatibility)

GA4'te en sık yapılan hata, Kullanıcı kapsamlı bir boyutu (First user), Oturum kapsamlı bir metrikle (Sessions) veya Atıf kapsamlı bir boyutu genel metriklerle birleştirmektir. Panel size teknik olarak filtreleme izni verir ancak önünüze koyduğu veri tamamen anlamsızlaşır.

Hangi boyutu hangi metrikle eşleştirmeniz gerektiğini gösteren rehber tablo:

⚠️ Kritik Uyarı: Eğer First user source/medium boyutunun yanına genel Sessions metriğini koyarsanız, GA4 o kullanıcının sonraki aylarda yaptığı tüm rastgele oturum sayılarını da ilk geldikleri kaynağa yazar. Bu da mevcut aktif kampanyalarınızın anlık getirisini ve oturum performansını görmenizi engeller, eski kanalları devasa gösterir.

3. Hangi Durumda Hangisini Seçmelisiniz? (Pratik Senaryolar)

• Senaryo A: "Bu ay bütçe ayırdığımız Meta reklamları, markamızla daha önce hiç tanışmamış kaç yeni kişiyi siteye çekti?"

  • Doğru Seçim: First user source/medium boyutu ve New users metriği.

• Senaryo B: "Dün gönderdiğimiz e-posta bülteni (newsletter) üzerinden web sitesinde kaç oturum başlatıldı ve gelen kişiler sitede ne kadar süre kaldı?"

  • Doğru Seçim: Session source/medium boyutu ve Sessions, Average engagement time metrikleri.

• Senaryo C: "Google Ads entegrasyonumuz var ama ben performans pazarlaması ekibimin linklere kendi takip sistemimiz için gömdüğü ham utm_medium='pmax_rebranding' kırılımını net olarak görmek istiyorum."

  • Doğru Seçim: Explore (Keşfet) raporunda Session manual source/medium boyutu ve Sessions.

• Senaryo D: "E-ticaret sitemizde bu ay yapılan toplam cironun ne kadarı, Veriye Dayalı Atıf Modeline (DDA) göre hangi kanalın hanesine yazılmalı?"

  • Doğru Seçim: Source / medium (Atıf) boyutu ve Total revenue ile Key events metrikleri.

GA4'te tek bir "Doğru Kaynak" yoktur; "Sorduğunuz soruya göre doğru olan kaynak boyutu" vardır. Analize başlamadan önce mülkünüzün raporlama amacını netleştirin. Eğer amaç yeni kitlelere ulaşmaksa kullanıcı boyutlarına, anlık site trafiğini yönetmekse oturum boyutlarına, reklam bütçesinin dönüşüm getirisini hesaplamaksa atıf (ek almayan) boyutlarına odaklanmalısınız.